Οι γονείς είναι βέβαιο ότι ενδιαφέρονται και θέλουν το καλό του παιδιού τους. Οι όποιες εξαιρέσεις είναι ακριβώς εξαιρέσεις!
Πολλοί όμως γονείς, επειδή νιώθουν άγχος και ανασφάλεια, καταλήγουν να υπερβαίνουν το μέτρο και να γίνονται υπέρ του δέοντος προστατευτικοί. Ο υπερπροστατευτικός γονέας παρέχει φροντίδα και προστασία πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που στην πραγματικότητα χρειάζεται το παιδί του.
Ο υπερπροστατευτικός γονέας είναι διαρκώς σε επιφυλακή, τρέχει πίσω από το παιδί, προσπαθώντας να καλύψει και την παραμικρή του ανάγκη, παρεμβαίνοντας σε καθημερινά ασήμαντα ζητήματα.
Αγωνιά υπέρμετρα για την υγεία και την ασφάλεια του παιδιού. Βλέπει παντού κινδύνους, υπαρκτούς και ανύπαρκτους και έχει την τάση να δημιουργεί στο μυαλό του αρνητικά σενάρια, π.χ. πως το παιδί θα πέσει και θα τραυματιστεί εάν παίξει στην παιδική χαρά, θα κρυώσει και θα αρρωστήσει εάν τρέξει πολύ ή εάν δε φορέσει τη ζακέτα του κ.ο.κ . Έτσι αναπόφευκτα περιορίζει σε σημαντικό βαθμό την ελευθερία του παιδιού. Συχνά παρεμβαίνει και στη ζωή του ενήλικου παιδιού ακόμη και όταν παντρευτεί!
Ο υπερπροστατευτικός γονέας περνά στο παιδί το μήνυμα ότι παντού κρύβονται κίνδυνοι. Έτσι οι πιθανότητες να εξελιχθεί το μικρό παιδί σε ένα άτολμο και δειλό ενήλικα είναι μεγάλες. Μετά από μερικά χρόνια, ως ενήλικας πια, θα φοβάται να ρισκάρει, θα αποφεύγει να παίρνει πρωτοβουλίες και θα νιώθει μεγάλη ανασφάλεια και άγχος.
Ο υπερπροστατευτικός γονέας έχει μεγάλο άγχος για τις επιδόσεις του παιδιού στο σχολείο. Συνεχής βοήθεια, συνεχής επίβλεψη. Πολλές φορές θα βγάλει δύο, τρεις ή τέσσερις φορές το Δημοτικό, το Γυμνάσιο, το Λύκειο ανάλογα με το αν έχει ένα, δύο, τρία ή τέσσερα παιδιά.
Διεκπεραιώνει υποθέσεις και εργασίες για λογαριασμό του παιδιού, χωρίς να το ζητήσει το ίδιο, και ενώ το παιδί έχει τις δυνατότητες να ανταπεξέλθει από μόνο του. Παίρνει αποφάσεις αντί του παιδιού, παρόλο που το παιδί είναι σε θέση και σε ηλικία να αποφασίζει το ίδιο.
Οι υπερπροστατευτικοί γονείς με τη στάση και τη συμπεριφορά τους «ευνουχίζουν» τα παιδιά. Τα στερούν από πολύτιμες εμπειρίες, απαραίτητες για την υγιή ψυχοσωματική τους ανάπτυξη και εξέλιξη. Ουσιαστικά δεν τους επιτρέπουν να εξερευνήσουν τον κόσμο, να δοκιμάσουν τα όρια και τις δυνατότητές τους, να κάνουν λάθη και να ξαναπροσπαθήσουν. Δεν τα διαπαιδαγωγούν στην προοπτική να μπορούν να αντιμετωπίζουν τη ζωή με ωριμότητα, θάρρος, κριτική σκέψη, ώστε να εξελίσσονται με υγιή και ισορροπημένο τρόπο. Τα στερούν από τη χαρά της ελευθερίας, από τη χαρά του ανθρώπου να νιώθει ότι είναι ικανός να «κερδίζει» τη ζωή του μόνος του χωρίς τα δεκανίκια των γονιών.
Η υπερπροστασία των γονιών πλήττει καίρια την αυτοεκτίμηση του παιδιού. Το κάνει να νιώθει ανίκανο και αδύναμο να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε πρόβλημα μόνο του, με αποτέλεσμα συχνά να εγκαταλείπει την προσπάθεια με την παραμικρή δυσκολία.
Με μια τέτοια συστηματική στάση ο γονιός, παρά την όποια καλή του πρόθεση, υπονομεύει και ακυρώνει τις ευκαιρίες που δίνει η ζωή στα παιδιά να αποκτήσουν υπευθυνότητα, αυτονομία, να αναλάβουν πρωτοβουλίες, να επωμιστούν τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις που τους αναλογούν. Υπονομεύει τις ικανότητες των παιδιών, ώστε να πορευτούν με αυτοπεποίθηση και αυτοσεβασμό.
Οι υπερπροστατευτικοί γονείς αξίζει σιγά σιγά να αποστασιοποιούνται τόσο συναισθηματικά όσο και με τη φυσική τους παρουσία από το παιδί, ώστε να του επιτρέψουν να γίνει ένας άνθρωπος που δε φοβάται να παίρνει πρωτοβουλίες. Να γίνει ένας ενήλικας ικανός να ανταπεξέρχεται στα προβλήματα και τις αντιξοότητες της ζωής, ένας ανεξάρτητος και ελεύθερος και όχι ένας ανασφαλής και φοβισμένος άνθρωπος.
Θα τελειώσω με τα υπέροχα λόγια του Χαλίλ Γκιμπράν:
«…Τα παιδιά σας δεν είναι δικά σας παιδιά. Είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της Ζωής για τη Ζωή. Έρχονται στον κόσμο μέσα από σας αλλά δεν προέρχονται από σας και παρότι είναι μαζί σας, δεν ανήκουν σε σας…».
Τα παιδιά μας δεν ανήκουν σε εμάς. Ανήκουν στον εαυτό τους και τη Ζωή!
Με γνώμονα την αγάπη μας ας τα μάθουμε πώς να ψαρεύουν στη θάλασσα της ζωής. Ας τα μάθουμε την ανάληψη της ευθύνης και τη χαρά του χρέους. Ας τους δημιουργήσουμε μόνο αισθήματα ασφάλειας, αυτοεκτίμησης, αυτοσεβασμού και αυτοπεποίθησης.
«Κοιμόμουν και ονειρεύτηκα ότι η ζωή είναι χαρά. Ξύπνησα και είδα ότι η ζωή είναι χρέος. Πάλεψα και είδα ότι το χρέος είναι χαρά».
Ταγκόρ
Το χρέος μας ως γονείς είναι να μεταδίδουμε βιωματικά με τη στάση της ζωής μας στα παιδιά μας το μήνυμα πως αν η ζωή έχει νόημα στα εύκολα, τότε έχει νόημα και στα δύσκολα και στα πολύ δύσκολα. Και είναι ευθύνη προσωπική να βρει αυτό το νόημα ο καθένας για τον εαυτό του.
Μελετάκη Αικατερίνη
Εκπαιδευτικός ΠΕ70